بيائيد و نماز بخوانيد ، 3 - تكيه ى اين جمله بجمله ى « أُمِرْنا » باشد و اين طور معنى بشود ما را امر بكردند باسلام و بما گفتند : نماز بخوانيد . « خَلَقَ السَّماواتِ وَالأَرْضَ بِالْحَقِّ » - مجمع : در كلمه ى « حقّ » دو قول است : 1 - حسن بصرى گفته است و زجّاج و ديگران : يعنى براى حقّ و درستى آفريد نه به منظور باطل و كار بيهوده و يا از راه خطا و لغزش ، 2 - عدّه اى ديگر گفته‌اند : يعنى با سخنى و كلامى آفريد كه آن سخن حقّ بود و درست ، و آن سخن حقّ اين جمله ى قرآن است : « ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً » . « وَيَوْمَ يَقُولُ كُنْ فَيَكُونُ » 73 مجمع : مردم كوفه در اينجمله ختم آيه را ندانسته - اند و از اوّل اين آيه تا آخر آيت بعد مجموع دو آيه را يك آيه دانسته‌اند ، ابو الفتوح در معنى اين جمله چند احتمال است : 1 - مربوط است بجمله ى « اتَّقُوه » در آيت جلو و معنى آن اين است : بپرهيزيد از عذاب خدا آن روز كه ميگويد و ايجاد مىكند و بگفته ى او ايجاد مىشود ، 2 - گفته ى زجّاج است : كه فعلى در تقدير است مانند جمله ى آيت بعد « وَإِذْ قالَ إِبْراهِيمُ » و اينطور معنى مىشود : به ياد آور آن روز كه ميگويد : باش پس مىباشد و ايجاد مىشود ، 3 - مربوط است بجمله ى جلو « خَلَقَ السَّماواتِ وَالأَرْضَ » و معنى چنين است : خداوندى كه آفريده است زمين و آسمان و آن روزى را كه ميگويد : موجود باش ، و هر موجودى پيدا مىشود ، و اين جمله بمعنى حقيقى امر نيست ، و مقصود اراده ى ايجاد و پيدايش است . طبرى : بعضى گفته‌اند يعنى به ياد آور آن روز كه خداوند بصور ميگويد : موجود شو ، آن هم موجود مىشود . « قَوْلُه الْحَقُّ » 74 مفسّرين اين كلمات را دو جور معنى كرده‌اند : 1 - دنباله آيت جلو است و معنى اين است : روزى كه خداوند ميگويد : باش و موجود شو ، پس گفتار حقّ خدا موجود مىشود . 2 - خود جمله اى تمام است و اين طور معنى مىشود گفتار خدا حقّ است و درست و براى او است سلطنت . « وَلَه الْمُلْكُ يَوْمَ يُنْفَخُ » 74 ابو الفتوح : بعضى قاريها ينفخ با فتح ياء به صيغه معلوم خوانده‌اند و معنى اين است عالم الغيب ميدمد در صور و در معنى اين جمله 3 احتمال است : 1 - حكومت براى خدا است در روز نفخه ى صور ، 2 - توضيح و دنباله ى جمله ى آيت